Dòng cắm mốc theo cửa và dòng cổ điển: khác nhau ở bốn chỗ
Đọc sách phong thuỷ tiếng Việt rồi đọc sách dịch từ tiếng Anh, có lúc thấy như hai môn khác nhau.
Sách tiếng Việt bàn toạ hướng, quái mệnh, tinh bàn, la bàn. Sách dịch thì bàn một tấm lưới chín ô úp lên mặt bằng, mỗi ô ứng với một mặt của đời sống — sự nghiệp, tình duyên, tiền bạc — và đặt mốc theo cửa chính chứ không theo phương hướng.
Hai thứ đó khác nhau thật, và chỗ này nên nói rõ vì rất nhiều người đọc lẫn rồi rối.
Dòng cắm mốc theo cửa là gì
Cách làm gọn thế này: đứng ở cửa chính nhìn vào nhà, chia mặt bằng thành chín ô, và hàng ô sát cửa luôn là hàng đầu tiên — bất kể cửa đó quay hướng nào.
Từ đó mỗi ô được gán một chủ đề, và lời khuyên đi theo chủ đề: muốn phần nào tốt hơn thì sửa ô tương ứng.
Dòng này phổ biến ở phương Tây từ khoảng cuối thế kỷ 20, và phần lớn sách feng shui bán chạy bằng tiếng Anh đi theo lối đó — nên sách dịch sang tiếng Việt cũng phần lớn thuộc nhóm này.
Khác dòng cổ điển ở đâu
Mốc khác nhau. Dòng cổ điển lấy phương hướng thật, đo bằng la bàn. Dòng theo cửa thì bỏ hẳn la bàn, lấy cửa làm chuẩn.
Tuổi người có tính hay không. Bát trạch lấy năm sinh tính ra quái mệnh, nhà hợp người này không hợp người kia. Dòng theo cửa thường không dùng tuổi.
Thời gian có tính hay không. Huyền không phi tinh có vận, có năm, tinh bàn đổi theo thời gian. Dòng theo cửa thì cố định, không đổi theo năm.
Chủ đề của từng khu. Cách gán "góc này là tiền bạc, góc kia là tình duyên" là đặc trưng của dòng theo cửa. Bộ bát quái cổ có gán ý nghĩa cho từng quái, nhưng cách dùng thành bản đồ chủ đề như vậy là lối làm về sau.
Vì sao nó lan nhanh
Không cần la bàn, không cần biết can chi, không cần tra bảng. Đọc một buổi là làm được — đó là lý do lớn nhất.
Thêm nữa, nó nói bằng ngôn ngữ mà người đọc hôm nay quen: sự nghiệp, các mối quan hệ, sức khoẻ, tiền bạc. Dòng cổ điển thì nói bằng chữ Hán Việt và cần nền để hiểu.
Và nó dễ áp cho căn hộ. Người ở chung cư không đổi được hướng nhà, nhưng vẫn kê lại đồ trong một góc được.
Có phải dòng theo cửa là sai không
Câu hỏi này nên tách ra mới trả lời được cho tử tế.
Về mặt truyền thừa: nó là một dòng mới, không nối trực tiếp với các sách cổ, và người theo dòng cổ điển thường không coi nó là cùng một môn. Nói nó "là phong thuỷ cổ truyền" thì không đúng.
Về mặt hiệu quả: cả hai dòng đều chưa có cách kiểm chứng đủ chắc. Nên không dòng nào đứng ở vị trí phán dòng kia sai bằng bằng chứng.
Về mặt thực dụng: nhiều lời khuyên của dòng theo cửa trùng với chuyện dọn nhà cho gọn, cho sáng, cho thoáng. Phần đó có ích thật, dù lý do đằng sau là gì.
Nên cách đứng thẳng thắn nhất là: biết mình đang đọc dòng nào, đừng trộn, và đừng để ai bán cho mình một dòng dưới tên của dòng kia.
Nhận ra một cuốn sách thuộc dòng nào
Nhìn ba dấu hiệu là đủ, thường chỉ mất vài phút ở hiệu sách:
Có nói tới la bàn và số độ không. Có thì gần như chắc là dòng cổ điển.
Có hỏi năm sinh không. Có thì là bát trạch hoặc một hệ dùng mệnh.
Có tấm lưới chín ô gán chủ đề không. Có, mà lại cắm mốc từ cửa, thì là dòng theo cửa.
Sách trộn cả ba cũng có, và đó là loại cần đọc kỹ nhất — vì người viết có thể đang gộp mà không nói rõ mình gộp.
Khi đi xem và người ta dùng dòng này
Không có gì sai khi một người xem dùng dòng theo cửa, miễn là họ nói rõ. Câu hỏi nên hỏi rất gọn: "Anh xem theo hệ nào ạ?"
Người làm nghề nghiêm túc trả lời được ngay. Trả lời vòng vo, hoặc nói "tổng hợp tất cả các trường phái", thì nên hỏi thêm một câu nữa cho rõ.
Chỗ đáng cảnh giác không phải là dòng nào, mà là lời khuyên nào cũng dẫn tới việc phải mua một món đồ. Cái đó xảy ra ở mọi dòng và không liên quan tới học thuật.
Nếu đã làm theo dòng này rồi
Không cần dỡ ra làm lại. Phần lớn thay đổi trong nhà theo dòng này là kê lại đồ, thêm cây, thêm đèn, dọn gọn một góc — những việc không hại gì.
Muốn tìm hiểu thêm dòng cổ điển thì học song song, và ghi rõ trong đầu cái nào thuộc cái nào. Trộn hai bộ mốc khác nhau vào cùng một mặt bằng thì kết luận sẽ mâu thuẫn, rồi rốt cuộc không dùng được cái nào.
Một chỗ nữa hay gây lẫn: bộ bát quái
Cả hai dòng đều nhắc tới bát quái, nên người đọc dễ tưởng là cùng một thứ được dùng cùng một cách.
Chỗ khác nằm ở cách úp bộ tám quái đó lên mặt bằng. Dòng cổ điển gắn quái với phương hướng thật, nên muốn biết quái nào nằm đâu thì phải đo. Dòng theo cửa gắn quái với vị trí tương đối so với cửa, nên xoay cả căn nhà đi vẫn ra kết quả y hệt.
Từ đó sinh ra một hệ quả dễ kiểm: hai căn hộ giống hệt nhau về mặt bằng nhưng quay hai hướng ngược nhau, dòng cổ điển cho hai kết luận khác nhau, dòng theo cửa cho cùng một kết luận.
Biết chỗ này thì đọc sách sẽ đỡ rối hẳn, vì cùng một chữ "cung tài" mà hai bên chỉ vào hai góc khác nhau của cùng một căn nhà.
Ba điều gọn lại
Một. Dòng cắm mốc theo cửa lấy cửa chính làm chuẩn, bỏ la bàn, bỏ tuổi, bỏ yếu tố thời gian — khác hẳn bát trạch và huyền không ở cả bốn chỗ.
Hai. Nhận ra sách thuộc dòng nào trong vài phút: có la bàn và số độ không, có hỏi năm sinh không, có lưới chín ô cắm mốc từ cửa không.
Ba. Nó không nối với sách cổ, nhưng cũng không ai chứng minh được dòng nào đúng hơn. Việc đáng làm là biết mình đang đọc gì và đừng trộn hai bộ mốc vào cùng một mặt bằng.