Khi một người xem dùng nhiều trường phái cùng lúc: hỏi gì để biết mình đang nghe gì

Ít người xem chỉ dùng đúng một trường phái. Phần lớn pha trộn: xem thế đất bằng mắt, đo hướng theo bát trạch, rồi luận thêm bằng phi tinh, đôi khi kèm cả tướng số và ngày giờ.

Pha trộn tự nó không sai — nhiều người làm nghề lâu năm vẫn làm vậy. Vấn đề là pha trộn có phương pháp khác hẳn với nhặt mỗi nơi một câu cho hợp ý mình. Bài này là cách phân biệt hai thứ đó.

Vì sao pha trộn lại dễ sinh vấn đề

Các trường phái không phải là các phần bổ sung cho nhau — chúng là những cách nhìn khác nhau về cùng một căn nhà, và có lúc chúng nói ngược nhau. Khi đó người xem buộc phải chọn, và chính chỗ chọn ấy là chỗ cần nói rõ.

Nếu không nói rõ, thì rất dễ xảy ra chuyện: cái nào thuận thì lấy của hệ này, cái nào bất lợi thì đổi sang hệ kia. Kết quả nghe lúc nào cũng xuôi tai, và không bao giờ sai được — đó là dấu hiệu chứ không phải ưu điểm.

Năm câu hỏi để biết mình đang nghe gì

1. "Anh/chị đang xem theo những hệ nào?" — người có phương pháp trả lời được ngay, và thường kể ra hai ba cái.
2. "Khi hai hệ nói ngược nhau thì anh/chị theo cái nào?" — đây là câu quan trọng nhất. Câu trả lời cho thấy họ có một trật tự ưu tiên hay không.
3. "Kết luận này ra từ hệ nào?" — hỏi cho từng lời khuyên cụ thể.
4. "Nếu tôi hỏi người khác thì có thể ra kết quả khác không?" — người thẳng thắn sẽ nói có, và nói vì sao.
5. "Phần nào là dữ kiện đo được, phần nào là diễn giải?"

Năm câu này không đòi bạn phải biết chuyên môn. Chúng chỉ yêu cầu người kia nói rõ họ đang làm gì — và riêng việc trả lời được đã nói khá nhiều.

Dấu hiệu của một trật tự có thật

• Có thứ tự xem cố định, và họ giải thích được vì sao xem cái này trước.
• Nói rõ hệ nào trả lời câu nào — chứ không phải hệ nào cũng trả lời mọi câu.
• Thừa nhận giới hạn: có câu hỏi mà cách xem của họ không trả lời được.
• Giữ nguyên trật tự ấy khi kết quả bất lợi — đây là phép thử thật nhất.

Mấy kiểu trật tự thường gặp

Để bạn hình dung một trật tự có thật trông ra sao, đây là vài cách sắp mà người làm nghề hay mô tả:

1. Xem hình thế trước, lý khí sau. Nhìn đất, nhìn nhà, nhìn xung quanh bằng mắt đã; các phép tính theo hướng và theo vận đặt sau.
2. Lấy một hệ làm trục, các hệ khác chỉ để đối chiếu. Khi lệch nhau thì theo hệ trục.
3. Chia theo câu hỏi: hệ này trả lời chuyện toạ hướng, hệ kia trả lời chuyện thời gian, không hệ nào trả lời mọi thứ.

Ba cách trên đều chấp nhận được. Điểm chung là trật tự được nói ra trước, và giữ nguyên kể cả khi kết quả không như mong muốn.

Khi họ chỉ dùng đúng một hệ

Ngược lại cũng có người nói thẳng rằng mình chỉ theo một dòng và không xem gì khác. Đây không phải điểm yếu — một hệ dùng nhất quán thường đáng tin hơn ba hệ dùng lẫn lộn.

Cái đáng hỏi lúc đó là: hệ ấy không trả lời được những câu nào, và với những câu đó thì họ khuyên bạn đi hỏi ai.

Dấu hiệu của việc nhặt cho hợp ý

1. Mọi kết luận đều dẫn tới cùng một hướng xử — thường là mua thêm hoặc làm thêm một dịch vụ.
2. Đổi hệ giữa chừng mà không nói, nhất là ngay sau khi bạn phản đối điều gì đó.
3. Không bao giờ nói "cái này tôi không chắc".
4. Dùng từ chuyên môn dày đặc nhưng khi hỏi lại thì không giải thích được bằng lời thường.
5. Kết luận đổi theo phản ứng của bạn chứ không theo dữ kiện của căn nhà.

Bạn nên làm gì với hai kết quả trái nhau

Nếu đã nghe hai người và họ nói ngược nhau, thì đừng vội chọn bên nào nghe hợp ý hơn. Làm ba bước:

• Đối chiếu dữ kiện đầu vào trước: hướng đo được, năm sinh, cách chia cung. Rất nhiều khác biệt sinh ra ở đây chứ không ở phần luận.
• Xem hai bên có cùng hệ không. Khác hệ thì hai kết quả không so được với nhau — như so chiều dài với cân nặng.
• Nhìn phần giao nhau. Chỗ hai bên cùng nói thường là chỗ đáng làm; chỗ chỉ một bên nói thì để lại.

Khi chính bạn tự học nhiều hệ

Người tự học cũng rơi vào đúng cái bẫy này. Cách giữ cho gọn: ghi lại trật tự mình dùng trước khi xem, chứ không quyết trật tự sau khi đã thấy kết quả.

Và ghi luôn những lần kết quả bất lợi. Một cuốn sổ chỉ toàn ghi những lần "thấy đúng" thì không nói được gì cả.

Một chỗ nên nhớ

Người làm nghề tử tế thường nói ít chắc chắn hơn bạn mong đợi, và nói rõ chỗ nào là quy ước. Ngược lại, người nói chắc mọi thứ, đủ mọi hệ, và luôn có một thứ để bán kèm, thì sự tự tin đó không đến từ phương pháp.

Ba điều gọn lại

1. Pha trộn có phương pháp khác hẳn nhặt mỗi nơi một câu — chỗ phân biệt nằm ở việc có trật tự ưu tiên hay không.
2. Câu hỏi quan trọng nhất: khi hai hệ nói ngược nhau thì anh/chị theo cái nào.
3. Hai kết quả trái nhau thì đối chiếu dữ kiện đầu vào trước, rồi xem phần hai bên cùng nói.