Chín sao trong huyền không và đường bay Lạc thư: thuộc thứ tự chín cung một lần cho xong
Mục này đã có bài về bộ khung của huyền không, về vận và đổi vận, về cách đọc một ô trong tinh bàn, về dữ kiện để lập tinh bàn. Bài này lùi lại một bước, trình bày hai thứ nền mà mọi bài kia đều mặc định người đọc đã biết: chín ngôi sao và đường bay của chúng qua chín cung. Thuộc hai thứ này một lần thì mọi tinh bàn đọc lên sẽ dễ hơn nhiều.
Chín sao: số, màu, tên
Huyền không dùng chín "sao", đánh số từ 1 tới 9, mỗi sao có một màu và một tên gọi gốc từ chòm Bắc Đẩu và hai sao phụ:
- 1 – Nhất Bạch (trắng), Tham Lang.
- 2 – Nhị Hắc (đen), Cự Môn.
- 3 – Tam Bích (xanh biếc), Lộc Tồn.
- 4 – Tứ Lục (xanh lục), Văn Khúc.
- 5 – Ngũ Hoàng (vàng), Liêm Trinh.
- 6 – Lục Bạch (trắng), Vũ Khúc.
- 7 – Thất Xích (đỏ), Phá Quân.
- 8 – Bát Bạch (trắng), Tả Phụ.
- 9 – Cửu Tử (tím), Hữu Bật.
Tên màu như "nhất bạch", "ngũ hoàng" là cách gọi phổ biến trong sách. Mỗi sao còn gắn với một hành và các tính chất mà sách giải thích rất dài; bài này chỉ cần thuộc số và tên.
Ô vuông Lạc thư
Chín sao được xếp vào chín ô của một hình vuông ba nhân ba, theo ô vuông cổ gọi là Lạc thư. Theo cách vẽ truyền thống, phía nam ở trên:
- Hàng trên (phía nam): 4 ở đông nam, 9 ở nam, 2 ở tây nam.
- Hàng giữa: 3 ở đông, 5 ở giữa, 7 ở tây.
- Hàng dưới (phía bắc): 8 ở đông bắc, 1 ở bắc, 6 ở tây bắc.
Tính chất nổi tiếng của ô này: cộng ba số theo hàng ngang, cột dọc hay đường chéo đều ra 15. Đây là vị trí "gốc" của chín sao khi sao 5 nằm giữa.
Lưu ý quan trọng khi đọc sách: vì nam ở trên, đông lại nằm bên trái hình vẽ, ngược với bản đồ quen thuộc. Nhiều người lật nhầm hình nên đọc sai từ đầu.
Đường bay: thứ tự chín cung
Khi sao ở giữa không phải 5 mà là một số khác, chín sao "bay" sang vị trí mới theo một đường cố định. Đường này đi theo đúng thứ tự các số trong ô Lạc thư gốc:
- Trung cung
- Tây bắc
- Tây
- Đông bắc
- Nam
- Bắc
- Tây nam
- Đông
- Đông nam
Mẹo nhớ: nhìn ô Lạc thư gốc, đi theo số 5 → 6 → 7 → 8 → 9 → 1 → 2 → 3 → 4, mỗi số chỉ đúng một cung. Đó chính là đường bay.
Bay thuận: một ví dụ
Giả sử sao 1 nằm ở trung cung. Bay thuận, tức là số tăng dần theo đường bay:
- Trung cung 1, tây bắc 2, tây 3, đông bắc 4, nam 5, bắc 6, tây nam 7, đông 8, đông nam 9.
Cách kiểm nhanh khi bay thuận: mỗi ô bằng số gốc Lạc thư của ô đó cộng thêm (sao ở giữa trừ 5); vượt 9 thì trừ 9, dưới 1 thì cộng 9. Với sao 1 ở giữa, mọi ô bằng số gốc trừ 4: tây bắc gốc 6 thành 2, nam gốc 9 thành 5, đông nam gốc 4 thành 0, tức 9. Khớp với danh sách trên.
Lưu ý: chỉ ô gốc với 5 ở giữa mới có tính chất cộng hàng, cột, chéo đều bằng 15. Khi sao giữa khác 5, các tổng không còn bằng nhau, nên đừng dùng tổng để kiểm.
Vì sao gọi là "bay"
Chữ "phi tinh", sao bay, mô tả đúng cách các con số di chuyển: mỗi khi đổi sao ở giữa, cả chín số cùng "bay" sang ô mới theo đúng một con đường, như một đàn chim giữ đội hình. Khi hiểu như vậy, mình không cần thuộc lòng chín bảng khác nhau cho chín trường hợp. Chỉ cần thuộc ô gốc và đường bay, mọi bảng khác tự dựng lại được trong một phút.
Đường bay này dùng chung cho nhiều loại bàn: bàn theo vận của nhà, bàn theo năm, theo tháng. Thứ thay đổi chỉ là con số đặt vào trung cung, và chiều bay thuận hay nghịch.
Bay nghịch
Trong lập tinh bàn, có những trường hợp sao bay nghịch: vẫn đi đúng đường bay theo thứ tự cung ở trên, nhưng số giảm dần. Ví dụ sao 1 ở giữa bay nghịch: trung cung 1, tây bắc 9, tây 8, đông bắc 7, nam 6, bắc 5, tây nam 4, đông 3, đông nam 2. Khi nào bay thuận, khi nào bay nghịch là phần quy tắc của từng loại bàn, các bài về lập tinh bàn trong mục này đã đi vào.
🔴 Sai một bước là sai cả bàn
Đây là điều quan trọng nhất của bài. Đường bay đúng thì mọi thứ phía sau chạy; nhầm một cung trong thứ tự, hoặc lật nhầm hình vì quên nam ở trên, thì cả chín ô sai, và mọi kết luận về "sao tốt, sao xấu" ở từng phòng đều sai theo.
- Luôn kiểm bằng phép cộng thêm (sao giữa trừ 5) cho từng ô khi bay thuận, và phép ngược lại khi bay nghịch.
- Luôn ghi rõ hình vẽ đang đặt nam ở trên hay bắc ở trên.
- Khi người khác đưa mình một tinh bàn, tự bay lại một lần để kiểm, không tin ngay.
Bài "Lập tinh bàn: cần dữ kiện gì, và chỗ một sai sót nhỏ làm hỏng cả bàn" trong mục này nói về sai sót ở dữ kiện đầu vào. Ở đây là sai sót ở bước bay, loại sai sót có thể tự kiểm hoàn toàn bằng giấy bút.
Nhớ để đọc, không phải để sợ
Trong sách, một số sao được gọi là "hung tinh", như Ngũ Hoàng, Nhị Hắc. Thuộc tên các sao không có nghĩa là phải lo khi thấy chúng trong nhà mình. Mục này giữ cách trình bày đủ để hiểu, không doạ người đọc; những lời khuyên phải mua vật phẩm để "hoá" từng sao mỗi năm sẽ được bàn ở bài về niên tinh.
Nói gọn lại
Chín sao đánh số 1 tới 9, từ Nhất Bạch tới Cửu Tử. Ô Lạc thư gốc đặt nam ở trên, 5 ở giữa. Đường bay đi theo thứ tự trung cung, tây bắc, tây, đông bắc, nam, bắc, tây nam, đông, đông nam. Và luôn tự bay lại để kiểm từng ô, vì sai một bước là sai cả bàn.